دکتر فرهاد افشارفرد، مخترع و مالک دستگاه پاشش یخ خشک، در گفتوگو با خبرنگاران، با انتقاد شدید از کمتوجهی به توانمندیهای نخبگان و فناوریهای بومی، اظهار داشت: «وقتی کشور با بحران کمبود آب و مصرف بالای انرژی دستوپنجه نرم میکند، چرا از ظرفیت مخترعان، متخصصان و سرمایهگذاران توانمند برای حل این معضلات استفاده نمیکنیم؟» وی افزود: «اگر مشکل اجرای طرحهای فناورانه، کمبود منابع مالی است، میتوان از سرمایهگذاری خارجی و بخش خصوصی بهره گرفت؛ نباید اجازه دهیم کمبود بودجه، مانع پیادهسازی راهکارهایی شود که هزینهها را کاهش میدهند و بهرهوری را افزایش میدهند.»
وی با تأکید بر اینکه روشهای سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای امروز کشور نیست، تصریح کرد: «باید نگاه خود را تغییر دهیم و به سمت فناوریهای نوین حرکت کنیم. کاهش مصرف آب و انرژی نیازمند تصمیمهای جدی و استفاده از ظرفیت نخبگان است.»
وی با اشاره به تعداد بالای خودروهای در حال تردد در کشور گفت: «میلیونها خودرو نیازمند تعمیر و شستوشو هستند و استفاده از روشهای سنتی در این فرآیندها، حجم قابلتوجهی آب و انرژی مصرف میکند. در شرایطی که کشور با محدودیت منابع آبی مواجه است، ادامه این روند منطقی نیست.»
این مخترع درباره دستگاه ابداعی خود توضیح داد: «دستگاه پاشش یخ خشک با مکانیزم مکشی-پاششی و استفاده از هوای فشرده طراحی شده است و برای تمیزکاری و رسوبزدایی قطعات و تجهیزات صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد.»
به گفته وی، مهمترین مزیت این فناوری، امکان تمیزکاری کامل قطعات و ماشینآلات بدون استفاده از آب و حلالهای شیمیایی است؛ موضوعی که میتواند در صنایع مختلف، تعمیرگاهها و مراکز خدماتی تحولی اساسی ایجاد کند.
افشارفرد با طرح این پرسش که «چرا دوده کربن تولیدشده را دور میریزیم، وقتی میتوانیم آن را به ثروت، اشتغال و فرصت تبدیل کنیم؟» گفت: «کشور ما از یک سو روزانه هزاران تن دوده و کربن در مجموعههای نفتی و صنعتی تولید میکند و از سوی دیگر برای تأمین CO₂ گاز طبیعی را میسوزاند؛ در حالی که این دوده میتواند ماده اولیه این صنعت پاک باشد.»
افشارفرد با تأکید بر ضرورت تجاریسازی اختراعات داخلی، خاطرنشان کرد: «یک مخترع نباید پس از سالها تحقیق و صرف هزینه، برای اجرای ایده خود با درهای بسته مواجه شود. اگر فناوری یک فرد میتواند به کشور در کاهش مصرف آب، انرژی و هزینهها کمک کند، باید دستگاههای مسئول مسیر حمایت و سرمایهگذاری را برای او هموار کنند.» وی با ابراز گلایه از روند طولانی و بینتیجه معرفی این فناوری گفت: «بیش از ۲۰ سال است که برای معرفی، توسعه و استفاده از این فناوری و همچنین موضوع ریکاوری (بازیافت) تلاش کردهام، اما نتیجه مثبتی نداشته است.»
این مخترع با طرح پرسش کلیدی «چرا از کسانی که توانمند هستند استفاده نمیکنیم؟» تصریح کرد: «کشور ما نخبگان، مخترعان، متخصصان و سرمایهگذاران توانمندی دارد که میتوانند بسیاری از مشکلات را با دانش و سرمایه خود حل کنند؛ اما لازمه آن، اعتماد، حمایت و فراهم کردن زمینه فعالیت آنهاست.»
وی افزود: «امروز بیش از هر زمان دیگری به تصمیمهای شجاعانه برای استفاده از فناوریهای نوین نیاز داریم. اگر قرار است مصرف آب و انرژی کاهش پیدا کند، باید به جای شعار، از فناوری و توان نخبگان در میدان عمل استفاده کنیم. »
افشارفرد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربههای جهانی در حوزه محیط زیست گفت: «در بسیاری از کشورهای دنیا برای حفظ محیط زیست و جلوگیری از آلودگی آب، خاک و هوا هزینههای سنگینی صرف میکنند، اما متأسفانه در کشور ما هنوز چنین حمایت عملی و گسترده مالی آنگونه که باید شکل نگرفته است.»
وی با استناد به اصل ۴۵ قانون اساسی و قوانین مرتبط با منابع نفت و گاز، که بر استفاده از منابع عمومی در جهت مصالح عمومی تأکید دارند، از رئیسجمهور به عنوان رئیس شورای عالی محیط زیست درخواست کرد تا جهت تأمین ماده اولیه این صنعت، دوده یکی از مجموعههای نفتی را که به عنوان «ماده کثیف» نامیده میشود، به صورت ریکاوریشده و بدون دریافت هیچ هزینهای در اختیار مردم قرار دهد تا زمینه تولید انبوه و اشتغالزایی فراهم شود.
افشارفرد در ادامه با اشاره به قابلیتهای بالای فناوریهای نوین در افزایش بهرهوری، گفت: «با استفاده از فناوریهای جدید میتوان در بخشهای مختلف، ۲۵ تا ۳۰ درصد مصرف آب، انرژی و هزینهها را کاهش داد؛ اما متأسفانه در ایران مخترع حامی ندارد.»
وی با یادآوری فرمایشات رهبر شهید که بر عقبماندگی تاریخی کشور در حوزه صنعت تأکید داشتند، اظهار کرد: «ایشان فرمودند که ما در صنعت حدود ۱۵۰ سال از دنیا عقبتر هستیم؛ بنابراین اگر میخواهیم این فاصله را جبران کنیم، باید به سمت فناوریهای نوین و استفاده از ظرفیت نخبگان حرکت کنیم.»
این مخترع با ارائه مثالی از کاربردهای فناوری در صنایع غذایی، افزود: «امروز فناوریهایی در دنیا وجود دارد که میتواند زمان فرآیندهای صنعتی و هزینههای تولید را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد. برای نمونه، در برخی فرآیندهای انجماد، ماهی میتواند در حدود نیم ساعت و میگو در حدود سه دقیقه منجمد شود و این نشان میدهد که فناوری تا چه اندازه میتواند در افزایش سرعت و بهرهوری مؤثر باشد.»
وی با انتقاد شدید از وضعیت حمایت از مخترعان در کشور گفت: «در ایران مخترع حامی ندارد. یک مخترع برای تبدیل ایده و اختراع خود به محصول، علاوه بر دانش و تخصص، به سرمایهگذاری، حمایت اداری و بازار نیاز دارد؛ اما بسیاری از طرحها به دلیل نبود حمایت مناسب، پیش از رسیدن به مرحله تولید و تجاریسازی متوقف میشوند.» افشارفرد با تأکید بر اینکه «سرمایه و دانش نباید پشت درهای بروکراسی متوقف بماند»، خاطرنشان کرد: «اگر به دنبال حل مشکلات کشور هستیم، باید به افراد توانمند میدان بدهیم و اجازه دهیم سرمایه و دانش در کنار یکدیگر قرار بگیرند و برای حل مشکلات کشور به کار گرفته شوند.»
این مخترع در پایان با ابراز امیدواری از اینکه فناوری پاک از کارخانه و صنعت به خانهها، کوچهها و خیابانهای کشور برسد، تصریح کرد: «هدف ما تولید انبوه این فناوری است و معتقدیم که اگر تنها بخشی از ظرفیت نخبگان کشور فعال شود، میتوان شاهد کاهش قابلتوجه مصرف آب و انرژی و افزایش بهرهوری در صنایع بود؛ اما لازمه این اتفاق، حمایت واقعی از مخترعان و تبدیل اختراع به محصول و ثروت ملی است.»
وی بار دیگر از رئیسجمهور و مسئولان خواست تا با نگاهی فرابخشی و عملی، مسیر تجاریسازی این دستاورد ملی را هموار سازند و اجازه ندهند که زحمات سالهای طولانی مخترعان، بینتیجه باقی بماند.
گفتنی است، دستگاه پاشش یخ خشک با قابلیت تمیزکاری بدون آب و حلال شیمیایی، گامی مؤثر در جهت کاهش آلودگیهای زیستی و صرفهجویی در منابع حیاتی کشور محسوب میشود و به گفته مخترع آن، این فناوری میتواند در صنایع خودروسازی، نفت، گاز، پتروشیمی، تعمیرگاهها و حتی مراکز خدمات شهری کاربرد گستردهای داشته باشد. با این حال، نبود بستر مناسب برای حمایت مالی، اداری و قانونی، مهمترین مانع پیش روی این طرح و صدها طرح مشابه دیگر است که نیازمند عزم جدی مسئولان برای عبور از بروکراسی و ورود به عصر فناوریهای نوین است.
نظر شما